Chúng ta thường được khuyên rằng ăn mặn hại thận, uống thật nhiều nước thì tốt cho thận. Câu nói này chỉ đúng một phần. Thực tế, nếu ăn quá nhạt kéo dài và cố ép mình uống thật nhiều nước mỗi ngày, thận không những không được bảo vệ mà còn dễ rơi vào tình trạng nguy hiểm, thậm chí suy thận cấp.
Muối không chỉ để tạo vị mặn mà còn giúp duy trì huyết áp, cân bằng dịch trong và ngoài tế bào, đồng thời hỗ trợ thận lọc máu hiệu quả. Ăn quá nhiều muối chắc chắn làm tăng nguy cơ cao huyết áp, bệnh tim và suy thận mạn. Nhưng ăn quá ít muối (dưới 3 g mỗi ngày trong thời gian dài) lại khiến natri trong máu giảm mạnh, gây hạ natri máu, mệt mỏi, chuột rút, buồn nôn, lú lẫn. Khi đó thận phải làm việc cật lực để giữ lại natri, lâu ngày dẫn đến tổn thương ống thận và giảm chức năng thận. Nhiều nghiên cứu lớn đã chỉ ra rằng những người ăn dưới 3 g muối mỗi ngày có nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch và suy thận thậm chí cao hơn cả nhóm ăn mặn quá mức.
Uống nước quá nhiều – “say nước” và nguy cơ suy thận cấp
Tình trạng uống nước cũng tương tự. Nước rất cần thiết, nhưng khi vượt quá khả năng bài tiết của thận, máu sẽ bị pha loãng, natri giảm nghiêm trọng, nước tràn vào tế bào gây phù não, co giật, thậm chí hôn mê. Thận phải chạy hết công suất để thải lượng nước dư thừa, lâu ngày gây tổn thương cầu thận và có thể dẫn đến suy thận cấp. Không ít bạn trẻ uống 4–5 lít nước mỗi ngày kết hợp ăn nhạt để giảm cân hoặc “detox” đã phải nhập viện cấp cứu vì hạ natri máu nặng.
Lượng muối và nước bao nhiêu mới là “đủ”?
Với người trưởng thành khỏe mạnh, khoảng 5–6 g muối mỗi ngày (tương đương 1–1,5 thìa cà phê nhỏ) và 30–40 ml nước trên mỗi kg cân nặng (ví dụ người 60 kg cần khoảng 1,8–2,4 lít, đã tính cả nước từ thức ăn và canh) thường được xem là vừa đủ. Người có bệnh lý tăng huyết áp, suy tim, suy thận thì cần giảm xuống theo chỉ định riêng của bác sĩ.
Vì sao suy thận ngày càng trẻ hóa?
Nguyên nhân chính không phải chỉ vì ăn mặn, mà chủ yếu đến từ lối sống thiếu khoa học: thừa calo, thừa đường và đạm từ đồ ăn nhanh, trà sữa, nước ngọt có gas, lười vận động, thức khuya, stress kéo dài, lạm dụng thuốc giảm đau, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc, cùng những trào lưu “detox” sai cách.
Cách bảo vệ thận đúng và bền vững
Cách tốt nhất vẫn là sự điều độ: ăn nhạt vừa phải, uống đủ nước theo nhu cầu thực tế của cơ thể, hạn chế tối đa đồ ăn nhanh và đồ uống có đường, tăng cường rau xanh cùng trái cây ít đường, tập thể dục đều đặn và khám sức khỏe định kỳ. Không có công thức chung nào phù hợp cho tất cả mọi người. Trước khi áp dụng bất kỳ chế độ ăn nhạt nghiêm ngặt hay uống nước “detox” nào, hãy gặp bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để biết chính xác cơ thể bạn cần bao nhiêu là đủ.