Mỡ máu cao không chỉ xảy ra ở người thừa cân mà còn phổ biến ở những người có thể trạng gầy gò. Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ số cân nặng bình thường hoặc thấp sẽ miễn nhiễm với rối loạn mỡ máu, nhưng thực tế, tình trạng này có thể âm thầm phát triển do các yếu tố chuyển hóa bên trong.
Y học hiện đại gọi hiện tượng này là MONW (Metabolically Obese Normal Weight) - "gầy nhưng chuyển hóa như người béo phì". Nghiên cứu mới nhất từ Đại học Kyungpook National, Hàn Quốc, công bố trên tạp chí Diabetes & Metabolism cho thấy tỷ lệ MONW ở người châu Á cao hơn so với phương Tây, dao động từ 15-30% dân số trưởng thành, với Việt Nam chiếm khoảng 21%.
Rối loạn mỡ máu, dù ở người gầy hay béo, đều là tình trạng bất thường của lượng lipid trong máu, bao gồm sự gia tăng cholesterol xấu (LDL-C), triglyceride hoặc suy giảm cholesterol tốt (HDL-C). Theo số liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỡ máu cao liên quan đến 48% trường hợp tai biến mạch máu não và 56% ca thiếu máu cơ tim trên toàn cầu.
Tại Việt Nam, khảo sát của Trung tâm Dinh dưỡng TP HCM trên 700 người từ 30-69 tuổi có BMI bình thường (18,5-25) cho thấy đến 77,8% đối tượng này vẫn bị rối loạn mỡ máu - con số đáng báo động về hiểm họa "ẩn" trong cơ thể người gầy.
Nguyên nhân chính gây tình trạng này là mỡ nội tạng - loại mỡ nguy hiểm tích tụ quanh gan, ruột, tim mà mắt thường không thể nhận biết. Nghiên cứu công bố trên Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism cho thấy người châu Á có xu hướng tích mỡ nội tạng cao hơn 30-40% so với người phương Tây ở cùng chỉ số BMI.
Ngoài mỡ nội tạng, tình trạng đề kháng insulin - khi cơ thể không còn nhạy cảm với hormone điều hòa đường huyết - cũng khiến gan tăng sản xuất chất béo, đẩy cao triglyceride và gây gan nhiễm mỡ. Quá trình này diễn ra âm thầm trong nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng. Các yếu tố khác bao gồm di truyền, tiêu thụ nhiều đường ẩn, rối loạn nội tiết, stress mạn tính và mất cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột.
Nhiều nghiên cứu mới từ Đại học Tokyo cho thấy nhóm MONW có nguy cơ tim mạch cao hơn 30% so với người có cùng BMI nhưng chuyển hóa bình thường. Theo một phân tích gộp công bố trên Journal of American Heart Association năm 2024, người MONW có nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch tăng 50% so với người có cân nặng và chuyển hóa bình thường.
Việc kiểm soát chặt các chỉ số mỡ máu trở thành yếu tố quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Kết quả nghiên cứu từ Đại học Harvard theo dõi 27.000 người trong 15 năm chỉ ra rằng kiểm soát tốt chỉ số cholesterol có thể giảm 40% nguy cơ đột quỵ và 35% nguy cơ nhồi máu cơ tim, bất kể thể trạng gầy hay béo.
Để phòng ngừa, cần duy trì chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây tươi, hạn chế muối và chất béo bão hòa; tập luyện thể dục đều đặn mỗi ngày; tránh căng thẳng kéo dài và thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt là xét nghiệm mỡ máu - ngay cả khi thể hình không có dấu hiệu thừa cân.
Zalo
FB
Tiktok
Messenger
