Đo huyết áp là một thói quen quan trọng để theo dõi sức khỏe, đặc biệt với những người có nguy cơ cao về bệnh tim mạch hoặc đang điều trị ung thư. Tuy nhiên, nhiều người vô tình mắc phải những sai lầm khi đo huyết áp, dẫn đến kết quả không chính xác và ảnh hưởng đến việc điều trị. Dưới đây là 5 sai lầm phổ biến và cách khắc phục, giúp bạn đo huyết áp đúng cách để bảo vệ sức khỏe.
Bài viết tham khảo kiến thức chuyên môn từ PGS.TS.BS Lê Xuân Hải, Trưởng khoa Miễn dịch, Viện Huyết học - Truyền máu TW
Sai Lầm 1: Đo Huyết Áp Khi Đang Căng Thẳng Hoặc Vừa Vận Động
Vấn đề: Khi bạn căng thẳng, lo âu hoặc vừa vận động mạnh (như đi bộ nhanh, tập thể dục), hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh, khiến huyết áp tăng tạm thời. Điều này dẫn đến kết quả đo không phản ánh chính xác tình trạng sức khỏe thực tế.
Cách khắc phục: Trước tiên, hãy nghỉ ngơi ít nhất 5-10 phút trong trạng thái thư giãn trước khi đo. Ngồi yên, hít thở sâu và tránh nói chuyện hay sử dụng điện thoại để đảm bảo cơ thể ở trạng thái ổn định.
Sai Lầm 2: Tư Thế Ngồi Sai Khi Đo
Vấn đề: Ngồi sai tư thế, như bắt chéo chân, cúi người, hoặc không đặt cánh tay ngang tim, có thể làm sai lệch kết quả huyết áp. Ví dụ, bắt chéo chân có thể làm tăng huyết áp tâm thu lên đến 2-8 mmHg.
Cách khắc phục: Hãy ngồi thẳng lưng trên ghế có tựa, đặt chân phẳng trên sàn, và đảm bảo cánh tay được đặt trên bàn, ngang mức tim. Ngoài ra, tránh mặc áo bó sát cánh tay khi đo để không cản trở lưu thông máu.
Sai Lầm 3: Sử Dụng Cà Phê, Rượu Bia Hoặc Thuốc Lá Trước Khi Đo
Vấn đề: Các chất kích thích như cà phê, rượu bia, hoặc thuốc lá có thể làm tăng huyết áp tạm thời, đặc biệt trong vòng 30 phút sau khi sử dụng. Điều này khiến kết quả đo không phản ánh đúng tình trạng huyết áp thường ngày.
Cách khắc phục: Để chính xác, tránh sử dụng cà phê, rượu bia, hoặc hút thuốc ít nhất 30 phút trước khi đo. Đồng thời, không uống nước lạnh ngay trước khi đo vì có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn.
Sai Lầm 4: Đo Huyết Áp Với Còng Đo Không Phù Hợp
Vấn đề: Sử dụng còng đo (cuff) quá nhỏ hoặc quá lớn so với kích thước cánh tay có thể dẫn đến kết quả sai lệch. Còng quá chật làm tăng huyết áp đo được, trong khi còng quá lỏng lại cho kết quả thấp hơn thực tế.
Cách khắc phục: Hãy kiểm tra kích thước còng đo phù hợp với chu vi cánh tay (thường được ghi trên hướng dẫn của máy đo). Bên cạnh đó, đảm bảo còng được quấn chặt, cách khuỷu tay khoảng 2-3 cm và nằm ở vị trí ngang tim.
Sai Lầm 5: Đo Huyết Áp Một Lần Duy Nhất Và Không Ghi Chép
Vấn đề: Huyết áp thay đổi theo thời gian trong ngày và chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố như tâm trạng, thời tiết. Đo một lần duy nhất không đủ để đánh giá chính xác, đặc biệt với bệnh nhân ung thư đang điều trị hóa trị, khi huyết áp có thể dao động bất thường. Hơn nữa, không ghi chép kết quả khiến bác sĩ khó theo dõi xu hướng huyết áp.
Cách khắc phục: Nên đo huyết áp ít nhất 2-3 lần, cách nhau vài phút, và lấy trung bình kết quả. Ngoài ra, ghi chép chỉ số huyết áp kèm thời gian đo vào sổ hoặc ứng dụng sức khỏe để bác sĩ có dữ liệu tham khảo khi cần.
Đo huyết áp đúng cách là bước quan trọng để theo dõi sức khỏe, đặc biệt với những người đang đối mặt với ung thư hoặc các bệnh mãn tính. Tuy nhiên, những sai lầm phổ biến như đo khi căng thẳng, tư thế sai, hoặc sử dụng còng không phù hợp có thể làm sai lệch kết quả, ảnh hưởng đến quyết định điều trị. Vì vậy, hãy thực hành đo huyết áp trong trạng thái thư giãn, đúng kỹ thuật, và ghi chép cẩn thận. Nếu bạn đang điều trị ung thư, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn cụ thể về tần suất và thời điểm đo phù hợp.